Zamknij

Korzystamy z plików cookies i umożliwiamy zamieszczanie ich osobom trzecim. Pliki cookie pozwalają na poznanie twoich preferencji na podstawie zachowań w serwisie. Uznajemy, że jeżeli kontynuujesz korzystanie z serwisu, wyrażasz na to zgodę. Poznaj szczegóły i możliwości zmiany ustawień w Polityce Cookies

Przejdź do głownej zawartości

Fotografowanie w muzeach

Stanowisko Narodowego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów w sprawie
możliwości stosowania zakazu fotografowania w regulaminie muzeum

W związku z licznymi wątpliwościami zgłaszanymi przez muzea odnośnie możliwości umieszczania w regulaminie muzeum zapisów ograniczających lub zakazujących fotografowania eksponatów przez zwiedzających, Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów przedstawia swoje stanowisko w sprawie:

• Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 5 marca 2010 r. (sygn. akt XVII Am C 1145/09) uznający za niedozwolone postanowienia regulaminu korzystania z ekspozycji muzealnej stosowanego przez Muzeum Regionalne im. Dzieci Wrzesińskich we Wrześni o treści „§8. Zabrania się fotografowania i filmowania eksponatów oraz sal ekspozycyjnych bez uzyskania pozwolenia dyrektora muzeum. Fotografowanie możliwe jest po uzyskaniu zgody i uiszczeniu opłaty” i w konsekwencji wpis tego postanowienia w rejestrze Klauzul Niedozwolonych (poz.1945) wskazał, że w rozumieniu prawa ochrony konkurencji i konsumentów muzeum może zostać uznane za przedsiębiorcę, jako podmiot świadczący usługi w dziedzinie kultury. Oznacza to również, iż regulaminy muzeów mogą podlegać kontroli na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (jednolity tekst: Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.), zgodnie z którą zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów m.in: stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone; naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji.
• Uznanie muzeum za przedsiębiorcę w tym konkretnym przypadku nie przesądza o jego statusie w innych sporach prawnych. W zakresie działania ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosuje się szeroką definicję przedsiębiorcy – obejmuje ona również osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.
• Wpisanie w rejestrze Klauzul Niedozwolonych zapisu z regulaminu Muzeum Regionalnego im. Dzieci Wrzesińskich we Wrześni nie powoduje automatycznie, że wszystkie zapisy regulaminów muzealnych na terenie Polski, ograniczające lub zakazujące fotografowania eksponatów są niezgodne z prawem. Wpis w rejestrze Klauzul Niedozwolonych zapisu z regulaminu Muzeum Regionalnego im. Dzieci Wrzesińskich we Wrześni odnosi się ewentualnie do innych zapisów regulaminów muzealnych tożsamych z wpisanym w rejestrze Klauzul Niedozwolonych. Analizując wpisaną w rejestrze omawianą klauzulę należy podkreślić, że odnosi się ona bezpośrednio do nakazu łącznego uzyskaniu zgody i uiszczenia opłaty w przypadku fotografowania i filmowania eksponatów oraz sal ekspozycyjnych przez osoby zwiedzające. Wpisanie w rejestrze Klauzul Niedozwolonych takiego zapisu nie wyklucza stosowania przez muzea innych punktów regulaminów ograniczających lub zakazujących fotografowania eksponatów i sal ekspozycyjnych, podyktowanych względami bezpieczeństwa muzealiów i wynikających bezpośrednio z przepisów ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach oraz z innych przepisów prawnych, i nie naruszających zbiorowych interesów konsumentów, takich jak np. obowiązek udzielania rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji.
• Zapisy regulaminów muzealnych ograniczające możliwość fotografowania zbiorów przez zwiedzających wynikające z rzeczywistych względów bezpieczeństwa i ochrony muzeum, czy zapisy odnoszące się do pobierania opłat za przygotowanie zbiorów do profesjonalnego fotografowania nie są tożsame z wpisanym w rejestrze Klauzul Niedozwolonych pod poz.1945 zapisem regulaminu Muzeum Regionalnego im. Dzieci Wrzesińskich we Wrześni.

Kwestią częstokroć dyskutowaną w kontekście fotografowania w muzeach jest jego potencjalna szkodliwość dla obiektów muzealnych. Światło oraz promieniowanie ultrafioletowe rzeczywiście należą do poważnych czynników mogących powodować degradację materiałów obiektów zabytkowych oraz dzieł sztuki. Błyski lamp aparatów fotograficznych przyczyniają się jednak do degradacji obiektów wrażliwych na działanie światła w stopniu nie większym, niż uszkodzenia powstające w trakcie ekspozycji spełniającej zalecenia konserwatorów. Mimo niewielkiej szkodliwości lamp błyskowych w procesach degradacji obiektów wrażliwych, ich używanie zaburza odbiór prezentowanych na ekspozycjach zbiorów. Błyski lamp są szczególnie uciążliwe w ciemnych pomieszczeniach, w których wystawia się obiekty wrażliwe na działanie światła. Dlatego też instytucje muzealne i wielu opiekunów budowli zabytkowych na całym świecie prowadzi politykę ograniczania używania lamp błyskowych ze względu na ich uciążliwość dla zwiedzających. Używanie tych lamp uznaje się za przekroczenie ogólnie przyjętych norm zachowania podczas zwiedzania.

Problemom oświetlenia w muzeach, ich wpływowi na obiekty muzealne, aspektom prawnym i konserwatorskim fotografowania w muzeach, poświęcona będzie część konferencji, którą planuje zorganizować Muzeum Karkonoskie w Jeleniej Górze. Jej dokładny termin oraz program podamy na naszych stronach internetowych w drugiej połowie roku. Problematyka ta będzie również poruszana na jednej z konferencji tworzących debatę „Czas muzeów?”.

Wersja do druku